Fonksiyonel Endoskopik Sinüs (FES) ameliyatı, kronik sinüzit ve sinüs tıkanıklıklarının tedavisinde uygulanan minimal invaziv bir cerrahi yöntemdir. Endoskopik kamera yardımıyla burun içinden müdahale edilir; yüzde herhangi bir kesi yapılmaz, iz kalmaz.
Medikal tedaviye (antibiyotik, kortikosteroid, nazal lavaj) yanıt vermeyen kronik sinüzit, tekrarlayan sinüs enfeksiyonları ve burun polipleri FES ameliyatının başlıca endikasyonlarıdır. Günümüzde altın standart tedavi yöntemi olarak kabul edilmektedir.
Sinüs Anatomisi ve Tıkanıklık Mekanizması
Sinüsler, kafatası içindeki hava dolu boşluklardır. Bu boşlukların ağızları tıkandığında salgılar birikerek iltihaplanmaya yol açar. Polip, kemik çıkıntıları, anatomi varyasyonları ve kronik enfeksiyon tıkanıklığın başlıca nedenleridir.
Hangi Durumlarda Uygulanır?
- Kronik sinüzit: 12 haftadan uzun süren ve ilaç tedavisine yanıt vermeyen sinüs iltihabı
- Nazal polip: Sinüs içinde oluşan, nefes almayı güçleştiren yumuşak doku büyümeleri
- Rekürren akut sinüzit: Yılda 4 veya daha fazla tekrarlayan akut atak
- Sinüs kisti: Mukoza kaynaklı retansiyon kistleri
- Fungal sinüzit: Mantar kaynaklı sinüs enfeksiyonu
- Orbital ve intrakranyal komplikasyonlar: Sinüzitin çevreye yayılması
Ameliyat Nasıl Yapılır?
Genel veya lokal anestezi altında 1–2 saat sürer. 0°, 30° veya 70° açılı rigid endoskoplar kullanılarak sinüs yapıları ekranda büyütülmüş şekilde görüntülenir. Tıkanan ostiumlar (sinüs ağızları) açılır, polip ve hastalıklı mukoza temizlenir, anatomik engeller giderilir. Yüzde kesi yapılmaz.
BT ile Navigasyon
İleri olgularda intraoperatif navigasyon sistemi kullanılır. Ameliyat öncesi çekilen BT görüntüleri gerçek zamanlı olarak cerrahi alana yansıtılarak milimetrik hassasiyet sağlanır. Bu yöntem özellikle revizyon vakaları ve anatomik varyasyonlar için kritiktir.
İyileşme Süreci
- 1. gün: Hafif kanama ve tıkanıklık normaldir
- 3–5. gün: Burun yıkamaları (nazal lavaj) başlanır
- 1. hafta: Kontrol muayenesi; kabuklar temizlenir
- 2–3. hafta: Günlük aktivitelere tam dönüş
- 4–6. hafta: Mukoza tamamen iyileşir
Sık Sorulan Sorular
FES ameliyatı ağrılı mıdır? Genellikle ağrıdan çok dolgunluk ve baskı hissi yaşanır; ağrı kesicilerle kolaylıkla kontrol edilir.
Polip tekrar oluşur mu? Alerjik altyapısı olan hastalarda tekrarlama görülebilir. Postoperatif nazal kortikosteroid spreyi ve alerji tedavisi tekrarlamayı önemli ölçüde azaltır.
Koku alma etkilenir mi? Ameliyat sonrası koku alma çoğunlukla belirgin biçimde iyileşir; özellikle tıkanıklığa bağlı koku azalması olan hastalarda büyük fark görülür.